تأمین منابع مالی مدیریت شهری در جهان

به منظور آشنایی با چگونگی نحوه تأمین درآمد شهرداریهای کشورهای مختلف، تجارب چند کشور مهم جهان، از جمله توکیو و اوزاکا در ژاپن، لوس آنجلس و نیویورک در آمریکا، را مورد بررسی قرار می دهیم. توجه به تجارب کشورهای مختلف در کسب درآمد از طریق عوارض و مالیات مستدل و متعادل، یاری رسان مدیران در حکمروایی عادلانه و جلوگیری از دریافت چندباره وجوه در قالب مالیات خواهد بود. این امر از آنجا درباره مدیریت شهری اهمیتی چندباره می یابد که این نهاد بایستی از طریق منابع مالی مطمئن به خودکفایی برسد.

توزیع-جمعیت-شهرنشین-در-جهان

– شهرداری توکیو

مهمترین منبع تأمین درآمد شهرداری توکیو از طریق دریافت مالیاتهای محلی می باشد . این منبع با میزانی در حدود 6/40 درصد شامل مالیات از شرکتها ، سکنه، املاک ، وسائط مقلیه سبک ، دخانیات ، معادن و حمامها و …است .
کمکهای دولت مرکزی نیز با تأمین 5/35 درصد و انتشار اوراق قرضه با تأمین 8/7 درصد در رده های بعدی منابع درآمدی قرار دارند . سایر درآمدها نیز از انجام خدمات و یا درآمدهای حاصل از املاک و دارایی تأمین می گردد .

– شهرداری اوزاکا

از مجموع کل درآمدهای شهرداری اوزاکا ، 37 درصد متعلق به درآمد حاصل از دریافت مالیاتهای شهری ، 19 درصد متعلق به کمکهای دولت مرکزی ، 19 درصد متعلق به دریافت عوارض بر اسناد شهری ، 15 درصد متعلق به هدایای محلی ، 2 درصد متعلق به مالیاتهای ارث و بلاخره 18 درصد نیز متعلق به سایر منابع می باشد.

– شهرداری لوس آنجلس

شهرداری لوس آنجلس ، بیش از نیمی از درآمد خود را از درآمدهای غیر خصوصی تأمین می کند . این منابع با 5/57 درصد شامل درآمد حاصل از ادارات پلیس ، آتش نشانی ، فعالیتهای عمومی ، جمع آوری تخلفات ، نگهداری و تعمیر خیابان ، حمل و نقل ، تفریح و پارک ، ساختمان سازی و سلامتی ادارات می باشد .
سایر منابع تأمین درآمد شهرداری نیز ، که در حدود 95/42 درصد است متعلق به درآمد خصوصی می باشد که شامل درآمد از فاضلاب ، مالیات گاز ، هدایا ، ورودیه برای خدمات اختصاصی است.

– شهرداری نیویورک

شهرداری نیویورک درآمد خود را از منابع مختلف ازجمله عوارض محلی ، مالیات های مصرف کنندگان و عواید متنوع دیگر به دست می آورد . عوارض بزرگترین منبع درآمد هستند و معمولا 60 درصد از کل عایدات را به طور تقریبی به خود اختصاص می دهد . کمکهای ایالتی و فدرال ، نزدیک به یک سوم بخش باقیمانده را تأمین می کنند و مابقی آن از طریق دریافتی ها و انتقالی های بودجه عمرانی به دست می آید . انواع مختلف عوارض و مالیات ها وضع شده اند تا درآمد شهر تأمین کنند .
در ذیل به برخی از یان مالیات ها اشاره می شود :
عوارض ( مالیات ) بر مستغلات و دارایی غیر منقول ، مالیات بر درآمد شخصی ، مالیات بر مال الاجاره بازرگانی ، مالیات بر ثبت وثیقه ها ، مالیات بر انتقال دارایی غیر منقول ، مالیات بر شرکت های عمومی، مالیات بانکی ( مالیات بر بانکداری ، کار بانکی ) مالیات بر فروش و مصرف ، مالیات بر خدمات عمومی ، مالیات های متفرقه ، مالیات غیر مستقیم و …

– شهرداری بانگدونگ

در بانگدونگ ، مالیات بندی بر زمین و ساختمان عمدتا به پنج دسته تقسیم می شود : مسکونی، تجاری ، صنعتی ، کشاورزی و معدن و جنگلداری ، نرخهای مالیات از 8 تا 5/11 درصد است و بستگی به ارزش شی ء ، دسترسی به جاده ، وجود خدمات عمومی ، موقعیت و مانند اینها دارد . نرخهای مالیات بر اساس تورم تعیین می شوند . آخرین ارزیابی دارایی در سال 1995 اجرا شده است و ارزیابی دوره ای هر 10 سال یک بار صورت می گیرد.

– شهرداری داکا

داکا دارای یک نوع مالیات ثابت ( 7 درصد ) است ، و همچنین مالیات بر حفاظت از منابع طبیعی ( 2 درصد ) ، و بسته به اینکه نقشه ارائه شده باشد ، برای چراغهای خیابانی تا شعاع 300 یاردی ، مالیات بر چراغهای خیابانی ( 3 درصد ) . هدف از دریافت مالیات حفاظت از منابع طبیعی ، اصولا تمیز نگه داشتن خیابانهاست . مالیات بر دارایی فقط بر ساختمانها تعلق میگیرد ، نه بر زمین . آخرین باری که داکا به ارزیابی املاک و دارایی پرداخت ، در سال مالی 90-1989 بود . ارزیابی هر پنج سال صورت می گیرد و ارزشیابی بعدی برای اکنبر 1994 برنامه ریزی شده بود . عواملی که در ارزیابی مؤثرند عبارتند از : مساحت ، موقعیت ، هزینه ساخت و ساز ، اجاره ، سرقفلی و مانند اینها . در محاسبه ارزش اجاره بهای سالیانه ، محاسبه بر مبنای ارزش 10 ماه اجاره بها صورت می پذیرد . بدین ترتیب این ارزشیابی تا 40 درصد برای مالکانی که در ملک خود زندگی می کنند تخفیف قائل می شود . در مواردی که ملک گسترش یابد یا تعمیر و اصلاحی داشته باشد ، مجددا ارزیابی صورت می گیرد .

– شهرداری ماکاتی

اولین جزء سیستم مالیات بر دارایی در ماکاتی ” مالیات بر دارایی واقعی به عنوان مالیات پایه” است . این نرخ یک درصد از ارزش بازار هفتگی برای زمین مسکونی و 5/1 درصد برای سایر انواع کاربری زمین ( تجاری ، صنعتی و ویژه ) است . نوع ” ویژه ” شامل زمین قابل تصرف برای بیمارستان یا اهداف علمی یا فرهنگی است . در جزء دوم یا ” مالیات سالیانه ” یک درصد ارزش داراییها برای مالیات در نظر گرفته می شود . ارزش داراییهای مشمول مالیات براساس محاسبه ای صورت می گیرد که در یک سطح از داراییهای مشمول مالیات برای ارزش بازار هفتگی زمین ، ساختمان و ماشین آلات به کار می رود . عموما سطوح داراییهای مشمول مالیات بیشتر از اشیاء مالیات پذیر برای کاربری زمین صنعتی و تجاری بوده است . ممیزهای مالیات شهری ماکاتی ، دارایی را هر سه سال یک بار مجددا ارزیابی می کنند ، و آخرین ارزیابی دارایی در سال 1994 صورت گرفته است.

– شهرداری پنانگ

در پنانگ ساختار مالیات بر دارایی ، سطوح مالیات ، معافیتها و تخفیفات را شورای شهر تعیین می کند اما مقامات ایالتی ( منطقه ای ) آن را به تصویب می رسانند . حکومت ایالتی از یک طرف نرخهای آزاد بر زمین و دارایی را جمع آوری می کنند ، مثلا 2/1 سنت برای هر فوت مربع برای زمینهای مسکونی در مناطق شهری ( برابر با 9/12 سنت برای هر متر مربع ) ، و از طرف دیگر شورای شهر ، بر داراییهای مشمول مالیات ، همچون زمین و ساختمان و دارایی ، مالیات وضع می کند . نرخ مالیات در پنانگ بسته به نوع کاربرد و موقعیت دارایی متفاوت است . به عنوان مثال ، دارایی مسکونی و ساختمان در محدوده مناطق شهری 12 درصد ارزش سالیانه و دارایی صنعتی و ساختمان 5/13 درصد وضع شده است ، در حالی که سطح مالیات در مناطق روستایی 5/10 درصد برای کاربرد مسکونی و در زمان حاضر 5/13 درصد برای کاربد صنعتی است . لذا ، سطح مالیات برای زمینهای مسکونی 6 درصد ارزش سالیانه در مناطق شهر و 7/1 درصد در مناطق روستایی است . در پنانگ ، ارزشیابی املاک هر پنج سال صورت می گیرد و آخرین ارزشیابی در سال 1992 صورت گرفته است .

– نتیجه گیری

از بررسی منابع درآمدی شهرداری کشورهای جهان ، نتایج زیر حاصل می شود :

  • در حدود 3/1 درآمدهای شهرداری ها به عنوان کمک بلاعوض دولت است و 3/1 هم از مالیات و درآمدهای ناشی از املاک و مالیات در همان شهرها تأمین می گردد و فقط 30 یا 40 درصد درآمدها ، از طریق مردم به عنوان عوارض محلی دریافت می شود.
  • عوارض و مالیاتهای محلی ، در اکثر کشورها ، به عنوان پذیرفته ترین شیوه درآمد مستمر و پایدار برای شهرداریها می باشد، که براساس قانون از ملک ، اموال ، کالا ، خدمات و درآمد افراد حقیقی و حقوقی به طور مستقیم یا غیر مستقیم در مدتی محدود و یا نامحدود و در سطح محلی ، منطقه ای یا ملی اخذ می شود.
  • اخذ مالیات و عوارض با تشخیص کارشناسی و ضوابط دقیق و همراه با اعتمادسازی برای جلب مشارکت شهروندان صورت می پذیرد. مشاغل نوبنیان و خانوارهای محروم علاوه بر معافیت، از بسته های حمایتی نیز برخوردار می گردند.

منابع:

  1. سعیدنیا – احمد – کتاب سبز راهنمای شهرداری ها – جلد11″مدیریت شهری” –انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاری های کشور – 1382 – چاپ سوم – صفحه 90
  2. مالیات بر دارایی مهم ترین منبع درآمد شهرداریهای جنوب آسیا – ترجمه و تلخیص :ابراهیم جمشیدزاده زیازی- ماهنامه پژوهشی،آموزشی ،اطلاع رسانی برنامه ریزی و مدیریت شهری شهرداریها – سال سوم – شماره 31 – صفحه 57
  3. هاشمی- مناف- پیچیدگی های قانون تجمیع عوارض و مدیریت شهری -ماهنامه پژوهشی، آموزشی ،اطلاع رسانی برنامه ریزی و مدیریت شهری شهرداریها– سال پنجم– شماره 56 صفحه 81
  4. معصوم- جلالل- عوارض شهرداری؛رویکرد و چالشها – ماهنامه پژوهشی،آموزشی ،اطلاعرسانی برنامه ریزی و مدیریت شهری شهرداریها – سال دوم – شماره 23