بررسی ضرورت اجتماعی، فرهنگی وکالبدی میدان

نقش میدان به عنوان فضای شهری وضرورت ایجاد آن برای پاسخگویی به قسمتی از نیازهای اساسی زندگی شهری تعریف می شود. نقشی که می تواند برای ارتقاء کمی وکیفی زندگی اجنماعی–اقتصادی و فرهنگی مؤثر واقع گردد. قرن ها تجربه و دانش بشری بر رابطه میان فضای شهری و شکل های زندگی و اجتماعی گواه بر این موضوع است. این دانش وتجربه بر رابطه مناسب بین محیط شهر، انسان و حضور؛ بر محیط و رابطه میان شکل مکان های عمومی شهر وآرامش وآسایش شهروندان تأکید دارد. تجربه نشان داده است که آرامش و آسایش در شهرها، در رابطه با چگونگی تعامل بین شهر، شهروند و فضاهای شهری تعریف می شود. میدان به عنوان جزیی زنده و پویا از شهر مرتبط با شرایط اجتماعی–اقتصادی وفنی در حال تغییر می باشد و به ناچار عناصر میدان و ساختمان های محصور کننده آن نیز در طول زمان تغییر پذیر شدند. از تماس های لذت بخش و خشنود کننده بین شهر زنده و فضای کارا با شهروند است که این ارتباطات خاطره انگیز موجب پدبد آمدن موقعیت ها و مکان هایی با ویژگی های منحصر به فرد می گردد.

urban-square

فضای عمومی شهری که با هویت، خوانا و پویا باشد، حس تعلق خاطر را در کلیه اعضای جامعه تقویت می کند وخاطره ها را با مکان هایی که در  آن حادثه و واقعه ها رخ داده اند، گره می زند. فضاها وفعالیت های میدان می توانند در حد خوانایی وتمایز این فضای شهری از سایر فضاها شوند و از جمله عوامل هویت زا و برانگیزاننده احساسات باشند. عناصر نمادین میدان نه تنها به علت تأثیر بصری شان و ایجاد خاطره و تصاویر ذهنی بلکه به علت تأثیر آنها بر روابط اجتماعی و هنجارها و رفتارهای شهروندان معنی دار می شوند. دستیابی به الگوی عینی مناسب ومقدور از مفهوم برقراری، پیوند عمیق انسان-مکان را فراهم می سازد. بدین اعتبار شکل گیری  مکان و فضای معنی دار میسر می شود و حضور در همه ابعاد معنایی، متجلی می گردد.در پس شکل کالبدی و مادی فضایی که حادثه در آن رخ داده و واقع به وقوع پیوسته است، می توان چهره ها و شوریدگی را تشخیص داد، چشم های نگران را یافت و لبخندهای سراسر از مهربانی را دید و به دیگر سخن حضور همیشگی چهره ها را در پس دیوارها نظاره گر شد.

زنجیرهای آمد وشد زندگی روزمره در گره های شهری به هم می پیوندند و این فضاها را برای همگان قابل دسترس می کنند. این گره ها  مکان های اصلی خرید و فروش و یا عبور شهروندان هستند و بدین سبب این فضاها قلب شهر را می سازند و منعکس کننده بسیاری از ویژگی های اجنماعی، هنجارها، و رفتارهای شهروند در مقیاس های متفاوت اند. در این مکان ها امکان ملاقات به وجود می آید و گروه های مختلف اجتماعی در تعامل فرهنگی با یکدیگر قرار می گیرند و حیات شهری را جاری وساری می سازند. وجود نظارت اجتماعی به این فضا ایمنی می بخشد، این ایمنی خاطر با استقرار شریان های پیاده مستقل، مکان مناسبی برای حیات شهری  متنوع را فراهم می آورد که در آن جریان های اجتماعی سرزنده می توانند سرآغاز شکل گیری جامعه مدنی باشند.

در شرایط کنونی، میادین شهری شهری و گره های فعالیتی با توجه به توده عظیم جمعیت و وجود  فضاها و گره های  شهری مملو از حیات مدنی و زندگی شهری نه تنها می توانند ارتقای کیفی فرهنگ جامعه و روابط اجتماعی سالم با عملکردهای مناسب را سبب شوند، بلکه می توانند به بسیاری از ناهنجاری ها، مسایل ومشکلات اجتماعی و نظایر آن که ناشی از کمبود یا فقدان تعاملات سالم برای گذران اوقات فراغت اقشار جامعه- به خصوص جوانان- است را نیز پاسخگو باشد. امری که به نوبه خود افزایش وابستگی شهروندان به شهر و به یکدیگر از طریق تماس های فزاینده و شکل بخشیدن به رفتارهای اجتماعی را تسهیل کرده و وجود فعالیت های گوناگون را موجب می شود.

منابع: 

  • اسدالهی، شیوا: ویژگی های شکلی و عملکردی میدان، ضمیمه ماهنامه شهرداریها شماره 67 (میدان و فضای شهری)، آذر ماه 1383
  • هاشمی، مجید: تحولات فضاهای عمومی شهری در ایران تحت تأثیر تبادلات فرهنگی ایران و غرب، مطالعه موردی میادین شهر تهران در 200 سال اخیر، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته شهرسازی، استاد راهنما اکبر پرهیزکار، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، 1381

ارائه دیدگاه غیرفعال است