پروپوزال چیست و چگونه نگاشته می شود؟

به طور کلی پروپوزال یا پیشنهاده نوشته ای مبنی بر ایده و پیشنهاد شما در رابطه با یک موضوع علمی- پژوهشی یا حرفه ای. به واقع می توان پروپوزال را این گونه تعریف نمود: جمع آوری، بررسی و تفسیر سیستماتیک داده ها به جهت پاسخ دادن به یک سوال یا حل مشکل خاصی می باشد. اما ضرورت پروپوزال در چیست و از چه اجزایی تشکیل می گردد؟ اولین بخش پروپوزال مساله و نحوه انتخاب آن است. مهم ترین فاکتورهای تعیین کننده موضوع پیشنهاده عبارتند از:

  • شدت مساله
  • وسعت مساله
  • افراد تحت تاثیر

پروپوزال چیست

قبل از اینكه تصمیم به اجرای یك طرح تحقیقاتی بگیرید بسیار مهم است كه دریابید آیا موضوع پیشنهادی در منطقه مورد نظر و یا مناطق مشابه مورد بررسی قرار گرفته است یا خیر؟ تنها در سه وضعیت زیر می توان  به انجام تحقیق روی موضوعی که قبلا روی آن کار شده است اقدام کرد.

  • در شرایط زمانی متفاوت
  • در شرایط جغرافیائی مختلف
  • درصورت عدم دستیابی به نتایج کافی

به هنگام پیشنهاد پروژه ، باید به موارد زیر جهت انجام آن توجه نمود:

  • نیروی انسانی
  • زمان
  • تجهیزات و امكانات
  • منابع مالی

برای تصمیم گیری ،چه اندازه نیاز فوری به داده ها داریم؟ تصمیم بگیرید كدام تحقیق باید اول و كدامیك بعداً انجام شود.

از جمله مهمترین شرایط برای انتخاب موضوع عدم تضاد و مواجهه آن با ملاحظات اخلاقی است. لذا بایستی طرح پیشنهادی خود را از نظر ملاحظات اخلاقی زیر مورد بازنگری دقیق قرار داد:

  • موضوع طرح چقدر مورد قبول كسانی كه روی آنها بررسی  انجام می گیرد، خواهد بود.
  • آیا میتوان رضایت نامه كتبی از افراد مورد مطالعه گرفت.
  • آیا شرایط افراد مورد مطالعه در نظر گرفته شده است؟
  • مقبولیت سیاسی- اجتماعی آن چگونه است؟
  • قابلیت بکارگیری نتایج و توصیه ها
  • علاقه مندی و دانش محقق

در نیازسنجی موضوع بایستی موارد زیر را در نظر بگیریم:

  • مصاحبه افراد كلیدی
  • مصاحبه گروهی
  • مصاحبه جمعی
  • مشاهده مستقیم

پس از انتخاب موضوع و نیازسنجی بایستی به سراغ اصلی ترین مساله مطرح در حوزه موضوع مورد نظر رفت و موارد زیر را فراروی راه قرار دهیم:

  • استفاده از تجارب
  • استنتاج از نظریه ها و فرضیه ها
  • استفاده از متون درسی و مجلات تخصصی
  • ادارات ، دانشگاه ها وموسسات پژوهشی خصوصی
  • مرور متون و اطلاعات علمی
  • شركت دردوره های آموزشی وهمایشهای علمی
  • مطالعه مورد یا موارد
  • پایش یا كنترل گلوگاه (نقاط كلیدی)
  • کنترل مالی
  • بررسی فرآیند زمان انتظار

برای مثال فرض کنید تازه به سن 18 سالگی رسیده اید . به رانندگی علاقمند بوده اید وتصمیم می گیرید با خودرو پدرتان رانندگی نمائید.متوجه می شوید برای این کار نیاز به گواهینامه رانندگی دارید. ( احساس وجود مشکل ) راه حل چیست؟ به مطالعه و جستجو می پردازید.از دوستان و آشنایان راه و روش اخذ گواهینامه را می پرسید. کتاب آئین نامه راهنمائی و رانندگی را تهیه می کنید.فهرستی از مدارک مورد لزوم برای ثبت نام واخذ گواهینامه را بدست می آورید و درنهایت با شرکت در آزمون کتبی و عملی موفق به دریافت گواهینامه رانندگی می شوید.

در این نمونه داریم:

مشکل :

  • نداشتن گواهینامه برای رانندگی

پرسش :

  • چگونه می توان گواهینامه رانندگی دریافت کرد
  • مدارک مورد نیازبرای دریافت آن کدامند
  • آزمون برای دریافت گواهینامه شامل چه مراحلی است

عنوان :

  • بررسی نحوه دریافت گواهینامه رانندگی

می توان مراحل تهیه کردن یک پروپوزال را در چارچوب گراف زیر تدوین کرد:

 prop1

عنوان یک پروپوزال بایستی موارد زیر را در بر داشته باشد:

  • شیوا
  • جامع
  • رعایت اصول اختصار
  • عدم پیش داوری
  • عدم استفاده از کلمات اختصاری
  • اشاره به زمان و مکان
  • از کلمات کوتاه ، رسا ودر حد امکان از یک زبان استفاده شود
  • عبارت گویا باشد و گیج کننده نباشد.ازاختصارات که ممکن است مخفف عبارات مختلفی باشند پرهیز شود.
  • در تحقیقات توصیفی بیان مکان و زمان تحقیق در عنوان ضرورت دارد.
  • در عنوان دقیقا” آنچه محقق بدنبال تعیین آن است بیان شود.
  • سعی شود دامنه تحقیق محدود در نظر گرفته شود.
  • عنوان را غیر سوالی مطرح نمائید.
  • از کلمات مناسب ومطلوب استفاده شود.
  • گاهی اوقات ذكر روش كار در عنوان بر اعتبار طرح می افزاید.

در بیان مساله موارد زیر را رعایت کنید:

  • توصیف مشکل
  • آنچه هست و آنچه باید باشد
  • توصیف علل احتمالی
  • تشریح اهمیت موضوع
  • فواید اجرای طرح
  • اطلاعات زمینه ای
  • توصیف دقیق مسأله
  •  نحوه بروز یا وقوع
  •   وسعت و شدت
  •   عوامل دخیل در بروز مسأله
  •   نحوه برخورد فعلی با مشكل
  •   فواید پژوهش
  •   چه نتایجی از حل مشكل انتظار می رود

انتظار می رود در یک پروپوزال اهداف در قالب دسته بندی زیر مشاهده شوند:

  • کلی

هدفی كه آنچه را مطالعه بطور كلی به آن دست خواهد یافت , بیان كند.

در قالب یك جمله و بطور رسا و قابل فهم بیان می گردد.

مثال :

   تعیین شیوع زخم های دهانی در مبتلایان دیابت مراجعه کننده به بیمارستان شفا در سال 1386

  • جزئی ( ویژه ، اختصاصی )

اهدافی كه از شكستن هدف كلی به اجزا كوچكتر به دست خواهند آمد. هدف اختصاصی قابل اندازه گیری است.

باید ابعاد گوناگون مسئله و عوامل كلیدی متاثر كننده و یا ایجاد كننده آن را پوشش دهند.

باید از نظر منطقی بهم پیوسته باشند.

مثال :

تعیین شیوع زخم های دهانی در مبتلایان دیابت مراجعه کننده به بیمارستان شفا در سال 1386 بر حسب جنس

تعیین شیوع زخم های دهانی در مبتلایان دیابت مراجعه کننده به بیمارستان شفا در سال 1386 بر حسب سن

تعیین شیوع زخم های دهانی در مبتلایان دیابت مراجعه کننده به بیمارستان شفا در سال 1386 بر حسب نوع دیابت ؛ مدت دیابت

  • کاربردی

هدفی كه در رابطه با بكارگیری نتایج طرح تنظیم می شود.

مثال :

   گزارش وضعیت بخش سوختگی از نظر عفونت بیمارستانی به مسئولین بیمارستان جهت تصمیم گیری های مربوطه

به عنوان یك اصل برای هر هدف توصیفی یك سئوال و برای هر هدف تحلیلی یك فرضیه مطرح می شود.

فرضیه عبارت است از:

  • پیش گویی رابطه یك یا چند عامل با مسئله مورد مطالعه می باشد كه از طریق آزمایش علمی صحت یا سقم آن تعیین می گردد.
  • حدس عالمانه ای كه بر اساس تجربه یا بررسی پیشینة موضوع مورد بررسی توسط محقق بیان می شود.

مثال :

عفونت بیمارستانی در بیماران سالمند دچار سوختگی بیشتر رخ می دهد.

ویژگی های فرضیه منطقی عبارت است از:

1- به صورت جمله خبری بیان میشود.

2- بیانگر ارتباط دو یا چند متغیر است .

3- بر اساس مطالعات یا بررسی های قبلی بیان میشود.

4- باید قابلیت آزمون داشته باشد.

5- یك فرضیه خوب باید كوتاه, رسا و قابل فهم باشد.

6- فرضیات مختلف یك طرح نباید با یكدیگر تناقض داشته باشند.

  • هدف توصیفی = سؤال
  • هدف تحلیلی = فرضیه

در یک پروپوزال متغیرها عبارتند از: مشخصه یک فرد ، شیئ، یا پدیده که قابل اندازه گیری بوده و بتواند مقادیر مختلفی را بپذیرد.

  • متغیر کمی: و آن متغیری است که با عدد نمایش داده می شود. بدیهی است این متغیر همچون تقسیم بندی معمول در اعداد به دو دسته متغیر گسسته و پیوسته تقسیم خواهد شد که متغیر پیوسته مقادیر کسری را هم می پذیرد ولی گسسته این امکان را ندارد.
  • متغیر کیفی: این متغیری است که کیفیت صفات با آن معرفی می شود.
  • متغیر مستقل: آن متغیری است که محقق تاثیر آن را بر سایر متغیرها مورد سنجش قرار می دهد. به بیانی دیگرعوامل احتمالی ایجاد آن را متغیر مستقل می گویند.
  •  متغیر وابسته: آن متغیری است که متغیر مستقل بر روی آن اثر می کنند. به عبارت دیگر مساله همان متغیر وابسته است زیرا بر اثر یك یا چند عامل بوجود آمده است .
  • متغیر زمینه ای (جمعیت شناسی یا دموگرافیک):در مطالعات بر روی جوامع انسانی برخی متغیرهای وابسته به جمعیت حضور دارند که سنجش آنها به نحوی مورد استفاده ما خواهد بود. این متغیرها خصوصیات جامعه مورد مطالعه را به نحوه مطلوبی توصیف می کنند وبه شناخت بهتر موضوع كمك می كنند
  • متغیر مداخله گر(مخدوش كننده ) : آن متغییری است که بر روی رابطه علت معلولی بین دو یا چند متغیر تاثیر می گذارد و باعث قوی یا ضعیف شدن رابطه بین متغیرها از حد واقعی آنها می شود.    

 prop2

روش اجرای پژوهش شامل دو قسمت می باشد:

  • روش انجام کار
  • روش جمع آوری داده ها

انواع شیوه های جمع آوری داده ها عبارتند از:

  محقق خود برای اولین مرتبه داده ها را جمع آوری می نماید.

  • منابع شامل:

   معاینات بالینی، مصاحبه ها، مشاهدات، …..

  • فواید:

   خطای اندازه گیری کم است، برای اهداف تحقیق مناسب است.

  • معایب:

    هزینه بالا دارد، ممکن است ساده نباشد.

 

هنگامی که داده ها توسط دیگران و به منظوری دیگر، غیر از هدف مطالعه حاضر جمع آوری شده باشند.

  • منابع شامل:

   سوابق فردی( بهداشتی، پرسنلی)

   مستندات گروهی ( داده های سرشماری ، آمارهای حیاتی)

نهایتا بایستی جدول گانت برای نمایش چگونگی زمانبندی و مراحل انجام پژوهش ارائه گردد:

  prop3

ارائه دیدگاه غیرفعال است